هم نویسنده‌ای به‌نام و هم روانپزشکی توانا Editorial 1 1 استاد دکتر اصغر الهی در دوم اردیبهشت ۱۳۲۳ در مشهد متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان شهر به پایان رساند و موفق به دریافت درجه دکترا در رشته پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی مشهد شد. دکتر الهی آموزش روانپزشکی را از سال 1355 در بیمارستان روزبه آغاز کرد، اما پیش از آن مدتی را در فرانسه گذراند. قرار بود دوره تخصصی خود را در شهر پاریس طی کند، اما غربت را تاب نیاورد و زیستن در میان مردمان سرزمین خود را ترجیح داد. دکتر الهی در معرفی خود در آخرین مجموعه داستان چاپ‌شده‌اش با عنوان «حکایت عشق و عاشقی ما» می‌نویسد: «دلم می‌خواست نویسنده‌ای به‌نام یا روانپزشکی توانا شوم. که به هیچ‌کدام از این دو آرزوی خود دست نیافتم. با این همه هنوز امیدوارم که شاید... » خودنگاری دکتر الهی بیش از آن که ناظر به جایگاه وی در داستان‌نویسی معاصر یا جامعه روانپزشکی باشد مؤید فروتنی اوست: مؤلفه‌ای اخلاقی و شخصیتی که همه دوستان و همکارانش به‌عنوان یک ویژگی برجسته او از آن یاد می‌کنند. دکتر الهی داستان‌نویسی را در دهه چهل خورشیدی با مجموعه داستان «بازی» آغاز و طی سال‌های دهه 50 تا 80 آثار ماندگاری را خلق کرد. وی در سال 1377 به خاطر نگارش رمان «سالمرگی» برنده جایزه معتبر ادبی بنیاد گلشیری شد. اغلب داستان‌های موفق اصغر الهی بر بستر سبکی با عنوان «داستان روان‌شناختی» خلق شده‌اند. سبکی که توسط افرادی چون صادق هدایت و دکتر غلامحسین ساعدی به داستان‌نویسی فارسی معرفی شد. اصغر الهی اما تکنیک و شیوه‌ای نو نیز در داستان‌نویسی فارسی ابداع کرد که تکنیک «خودواگویی روانی» نام نهاده شده است. تکنیکی که در این نوشته کوتاه مجالی برای معرفی آن نیست. در زمینه روانپزشکی از دکتر الهی تنها یک تألیف به‌جا مانده: «پیش‌درآمدی بر روان‌شناسی اجتماعی: رابطه پزشک و بیمار»؛ اثری که اهمیت رابطه با بیماران را در سپهر حرفه‌ای وی نشان می‌دهد. الهی در زمینه نشانه‌شناسی اختلالات روانی نام‌آور و یگانه بود؛ چنان‌که در این زمینه ابداعاتی نیز داشت. متأسفانه مرگ فرصت نداد اثر او در این زمینه با عنوان «زبان روانپزشکی» به زیور طبع آراسته شود. دکتر الهی در فاصله سال های 64-1362 سردبیر نشریه «بازتاب روانشناسی» بود. وی هم‌چنین در نیمه اول دهه 70 ریاست بیمارستان شهید نواب صفوی (ایران کنونی) را به عهده داشت. دکتر اصغر الهی از نوجوانی به بیماری روماتیسم قلبی مبتلا شد. وی در سال 1373 نیز به دنبال سکته مغزی متحمل ناتوانی بیشتر در زمینه گفتار و حرکت شد. با این وجود، وی در مدتی بیش از چهل سال ستیز با رنج بیماری و ناتوانی از پا ننشست. پنجه در پنجه مرگ انداخت، رابطه خود را با بیماران نگسست و پاره‌ای آثار ممتاز ادبی خود را در همین دوران خلق نمود. رنج‌های دکتر الهی 12 خرداد 1391 در تهران به پایان رسید. 2 Editorial 87 87 2012/10/31 1391/8/10 امیرحسین جلالی Amirhossein Jalali دانشگاه علوم پزشکی تهران. ahjalali@tums.ac.ir نویسنده، روانپزشک، اصغر الهی ## ##

افکار خودکشی و ضریب توارث‌پذیری آن در دوقلوهای همسان و ناهمسان Suicide Ideation and Heritability Coefficient Among Monozygotic and Dizygotic Twins 1 1 هدف: این پژوهش با هدف بررسی افکار خودکشی بر حسب جنس، سن، وضعیت تأهل و برآورد ضریب توارث‌پذیری در گروهی از دوقلوهای همسان و ناهمسان انجام شده است. روش: از میان دوقلوهای شرکت‌کننده در مراسم سالگرد لاله و لادن، 116دوقلو شامل 66 دوقلوی همسان و50 دوقلوی ناهمسان در گروه سنی 11 تا 35 سال به مقیاس افکار خودکشی پاسخ دادند. یافته‌ها: تحلیل واریانس نشان داد که 80 درصد از تغییرات افکار خودکشی در دوقلوها به‌واسطه تعامل متغیرهای جنس، سن و وضعیت تأهل قابل تبیین است. میزان افکار خودکشی در میان زنان به‌طور معنی‌داری بیشتر از مردان، در نوجوانان بیشتر از جوانان و در افراد مجرد بیشتر از افراد متأهل بود. میزان ضریب توارث‌پذیری افکار خودکشی در میان دوقلوهای نوجوان و جوان 49/0 بود. نتیجهگیری: زنان، نوجوانان و افراد مجرد به‌ترتیب در مقایسه با مردان، جوانان و افراد متأهل بیشتر در معرض افکار خودکشی هستند. با توجه به توارث‌پذیری افکار خودکشی، رصد کردن بستگان افراد دارای افکار و اقدام به‌خودکشی، بخشی از سیاستهای سلامت روان است که باید در حوزه پیش‌گیری اولیه و ثانویه در نظر گرفته شود. 2 Objectives: This study aimed to assess suicidal ideation based on gender, age, marital status and heritability coefficient estimate in a sample of 11 to 35 years-old monozygotic and dizygot twins. Method: One hundred and sixteen twins (MZ=66, DZ=50 age, 11-35) were invited to complete the Suicide Ideation Scale (SIS) in the anniversary of Laleh and Ladan. Results: Analysis of variance showed that gender, age and marital status together accounted for 80% of the total variation of suicidal ideation in twins. There were significantly higher rates of suicidal ideation between women, adolescents, and singles in comparison with men, young people, and married people, respectively. The heritability coefficient in adolescent and young twins was 0.49. Conclusion: The findings suggest that women, adolescents and single people, respectively, compared to men, young people and married people are at higher risk of suicidal ideation. Regarding heritability of suicidal ideation, supervising of significant others to people with suicide ideation must be considered in mental health policy making in the field of primary and secondary prevention. 88 98 2012/10/312012/11/21 1391/9/1 زهرا فدایی Zahra Fadaee پژوهشکده خانواده احمد عاشوری Ahmad Ashouri گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، a-ashouri@tums.ac.ir مجتبی حبیبی Mojtaba Habibi پژوهشکده خانواده غلامرضا دهشیری Gholam-reza Dehshiri دانشگاه الزهرا عاطفه کریم‌زاده Atefe Karimzadeh دانشگاه تهران suicide ideation, heritability coefficient, twin, adolescent, young افکار خودکشی، ضریب توارث‌پذیری، دوقلو، نوجوان، جوان ## ##

نقش افسردگی، استرس ، شادکامی و حمایت اجتماعی در شناسایی افکار خودکشی دانشجویان The Role of Depression, Stress, Happiness and Social Support in dentifying Suicidal Thoughts in Students 1 1 هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی میزان پیشبینیکنندگی سازههای روانشناختی استرس زندگی، افسردگی، شادکامی و حمایت اجتماعی درباره میزان افکار خودکشی دانشجویان بود. روش: 1094 دانشجوی دختر و پسر ساکن در خوابگاههای کوی دانشگاه تهران به مقیاس اندیشهپردازی خودکشی (SIS)، پرسش‌نامه افسردگی دانشجویان (USDI)، پرسش‌نامه استرس زندگی دانشجویی (SLSI)، مقیاس شادکامی آکسفورد (OHS) و مقیاس حمایت اجتماعی (SS) پاسخ دادند. تجزیه و تحلیل دادهها با روش همبستگی و رگرسیون انجام شد. یافتهها: سازه‌های شادکامی، افسردگی، استرس و حمایت اجتماعی توانستند 76 درصد تغییرات افکار خودکشی دانشجویان را تبیین کنند. افسردگی بیشترین مقدار رابطه و قدرت پیشبینیکنندگی را در مورد افکار خودکشی داشت. نتیجهگیری: سازه افسردگی میتواند به مثابه یک متغیر پیشبین کارآمد در شناسایی افکار خودکشی دانشجویان بهحساب آید. 2 Objectives: This study has investigated the predictive value of psychological constructs including stressfulness of life, depression, happiness and social support on the rate of suicidal thoughts in students. Method: The study sample included 1094 boys and girls residing in the Tehran University’s student dormitory. The participants completed Suicidal Ideation Scale (SIS), Student Depression Scale (SDS), Student Life Stress Inventory (SLSI), Oxford Happiness Scale (OHS), and Social Support (SS) scale. Results: The statistical data analysis using multiple regression techniques showed that happiness, depression, stress and social support account for 76 percent of the changes in students’ suicidal thoughts. In addition, the results showed that depression has the strongest predictive power of suicidal thoughts. Conclusion: Depression and related structural variables could be used for predicting and efficiently identifying students’ suicidal thoughts. 99 107 2012/10/312012/11/212012/10/31 1391/8/10 حمید پورشریفی Hamid Poursharifi گروه روانشناسی دانشکده روانشناسی و علوم‌تربیتی دانشگاه تبریز مجتبی حبیبی , Mojtaba Habibi پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی. mo_habibi@sbu.ac.ir فریبا زرانی Fariba Zarani گروه روانشناسی دانشکده روانشناسی و علوم‌تربیتی دانشگاه تهران احمد عاشوری Ahmad Ashouri دانشگاه علوم‌پزشکی تهران میترا حفاظی Mitra Hefazi دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، مرکز تحقیقات بهداشت روان احمد حاجبی Ahmad Hajebi دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، مرکز تحقیقات بهداشت روان جعفر بوالهری Jafar Bolhari دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، مرکز تحقیقات بهداشت روان، انستیتو روانپزشکی تهران suicidal thought, student depression, stress, happiness, social support خودکشی، دانشجو، افسردگی، استرس، شادکامی، حمایت اجتماعی ## ##

نیازسنجی آموزشی از دستیاران روانپزشکی دانشگاه علوم‌پزشکی اصفهان درباره خودکشی: یک پژوهش کیفی Assessment of Educational Needs on Suicide Prevention in Residents of Psychiatry at Isfahan University of Medical Sciences: A Qualitative Study 1 1 هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین نیازها و الویتهای مربوط به موضوع خودکشی، به نیازسنجی آموزشی از دستیاران روانپزشکی دانشگاه علومپزشکی اصفهان پرداخت. روش: در پژوهش کیفی و پدیدارشناختی حاضر، با روش نمونهگیری مبتنی بر هدف، 16 نفر از دستیاران روانپزشکی دانشگاه علومپزشکی اصفهان مورد بررسی قرار گرفتند. دادهها با مصاحبه بدونساختار و بحث گروهی گردآوری و به روش هفتمرحلهای کلایزی تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: یافته‌های بهدستآمده از مصاحبه در 1015 کد و در نهایت در سه دسته اصلی با عنوان‌های «نیاز در حیطه آموزش»، «نیاز در حیطه فرآیندها و امکانات» و «نیاز در حیطه منابع انسانی» قرار گرفتند. از مهمترین نیازهای آزمودنیها میتوان به نیاز به آموزش درباره شناخت علل خودکشی، مباحث روانشناختی مربوط به خودکشی و آموزش مهارت‌های عملی در برخورد با خودکشی اشاره کرد. نتیجهگیری: برنامه آموزشی موجود، برآورنده نیازهای آموزشی دستیاران روانپزشکی در ارتباط با واقعیت‌های روزمره خودکشی نیست. بنابراین لزوم بازنگری برنامه آموزشی در این زمینه احساس میشود. 2 Objectives: “Need assessment” is considered as the process of evaluation of needs in a specific domain, which is fundamental for quality improvement of health education and research. As suicide is one the most important problems in public health, it would be expected that all psychiatric residents should have adequate knowledge and skills to play their different roles in the field. This study was designed to assess educational needs of psychiatric residents at Isfahan University of Medical Sciences with the aim of determining the priorities and needs about suicide. Method: This qualitative phenomenological study was based on triangulation method. Sixteen psychiatric residents at Isfahan University of Medical Sciences were recruited using purposive sampling method. Data were gathered by interview and group debates and analyzed based on Colaizzi’s seven-step model. Results: The findings of this study encoded 1015 codes, distributed in three main domains: “educational needs” (to recognize causes and risk factors, psychological education, and training practical skills against suicide), “needs in process and facilities” and “human resources needs”. Conclusion: This study revealed multiple educational needs in the field of suicide. On the other hand, the current educational program could not fulfill the needs of psychiatric residents with regard to the contemporary realities of suicide. This finding mandates the revision of current educational programs. 108 114 2012/10/312012/11/212012/10/312012/10/31 1391/8/10 مهین امین الرعایا Mahin Aminoroaia مرکز تحقیقات علوم‌رفتاری؛ دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران مجید برکتین Majid Barekatain مرکز تحقیقات علوم‌رفتاری، دانشگاه علوم‌پزشکی اصفهان، عباس عطاری Abbass Attari مرکز تحقیقات علوم‌رفتاری، دانشگاه علوم‌پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. barekatain@med.mui.ac.ir need assessment, psychiatric residents, suicide نیازسنجی، دستیار روانپزشکی، خودکشی ## ##

اثربخشی الگویی از درمان جامع در مقایسه با درمان‌های رایج در پی‌گیری دوساله کودکان و نوجوانان مبتلا به روان‌پریشی بار نخست The Efficacy of an Integrated Treatment in Comparison with Treatment as Usual in a Group of Children and Adolescents with First-Episode Psychosis during a Two Year Follow-up 1 1 هدف: هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی الگویی از درمان جامع در مقایسه با درمان‌های رایج برای کودکان و نوجوانان مبتلا به نخستین رویداد روان‌پریشی (FEP) در یک پی‌گیری دوساله بود. روش: در یک کارآزمایی بالینی 40 بیمار بستری در بخش کودک و نوجوان بیمارستان روزبه که بر مبنای معیارهای تشخیصی DSM-IV، به FEP مبتلا بودند، به‌صورت تصادفی در دو گروه درمان رایج و درمان جامع قرار گرفتند. ارزیابیها در زمان بستری، ترخیص و در فواصل 6، 12، 18 و 24 ماه انجام شد. برای گردآوری دادهها برنامه کودکان برای اختلالهای عاطفی و اسکیزوفرنیا، تشخیص کنونی و طولعمر (K-SADS-PL)، مقیاس نشانگان مثبت و منفی ((PANSS، مقیاس نمره‌گذاری شیدایی یانگ (Y-MRS)، پرسشنامه افسردگی کودکان (CDI)، مقیاس نمرهگذاری افسردگی همیلتون (HDRS)، مقیاس ارزیابی کلی کارکرد (GAF) و مقیاس ارزیابی کلی کودکان (CGAS) بهکار رفت. تجزیه و تحلیل دادهها به روش 2c و t مستقل برای متغیرهای کیفی و رگرسیون با اثر تصادفی برای متغیرهای کمی انجام شد. یافتهها: شمار بازگشتها و مدت تداوم آنها در بیماران گروه جامع کمتر از گروه رایج بود. در هر دو گروه بهبودی قابلتوجهی بهدست آمد و مقایسه دو گروه در دورههای پیگیری گوناگون تفاوت معنی‌دار نشان نداد. نتیجه‌گیری: درمان جامع می‌تواند میزان بازگشت را در کودکان و نوجوانان مبتلا به FEP کاهش دهد. 2 Objectives: This study aimed to compare the efficacy of an integrated treatment (IT) versus treatment as usual (TAU) in a group of inpatient children and adolescents with first episode psychosis (FEP) during a two year follow-up. Method: In a randomized controlled trial, 40 children and adolescents with FEP based on DSM-IV criteria were recruited from referrals to Robe Hospital (Tehran, Iran). They were divided into a TAU group (N=20), and an IT group (N=20) who received a low dose of atypical antipsychotic medications and family psycho-education program, and were followed up by telephone contacts. All participants were evaluated at admission and discharge as well as in 6, 12, 18 and 24 month intervals using the Kiddie-Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia-Present and Lifetime Version-Persian Version (K-SADS-PL-PV), Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Young Mania Rating Scale (YMRS), Children's Depression Inventory (CDI), Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Global Assessment of Functioning Scale (GAF), and Children Global Assessment Scale (CGAS). Statistical methods consisted of analysis of independent t and c2 for qualitative variables, and random effect regression model for quantitative variables. Results: The two groups showed significant improvement in all outcome measures at different time-points. The rate and duration of recurrences were lower in the IT group compared to the TAU group. All of the other outcome measures were comparable in the two groups and there was no difference between them in different follow-up periods. Conclusion: Integrated treatment may decrease the rate and duration of recurrences in children and adolescents with FEP. 115 137 2012/10/312012/11/212012/10/312012/10/312012/10/31 1391/8/10 زهرا شهریور Zahra Shahrivar دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، دپارتمان روانپزشکی کودک و نوجوان. sharivar@sina.tums.ac.ir جواد علاقبندراد Javad Alaghband-rad دانشگاه علوم‌پزشکی تهران جواد محمودی‌قرائی Javad Mahmoudi Gharaie دانشگاه علوم‌پزشکی تهران ارشیا صدیق Arshia Seddigh دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، بیمارستان روزبه. نیلوفر ثالثیان Niloofar Salesian دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، بیمارستان روزبه. محسن جلالی رودسری Mohsen Jalali Roodsari دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، بیمارستان روزبه. پیام صبح بیداری Payam Sobhe Bidari دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، بیمارستان روزبه. first episode psychosis, children, adolescents, treatment as usual, efficacy روانپریشی بار نخست، کودک و نوجوان، درمان جامع، پیگیری ## ##

عوامل پیش‌بینی‌کننده پیامد کوتاه‌مدت اختلال دوقطبی نوع یک در کودکان و نوجوانان Short-time Outcome Predictors of Bipolar Disorder Type I in Children and Adolescents 1 1 هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل جمعیتشناختی و بالینی پیشبینیکننده پیامد کلی اختلال دوقطبی نوع یک در کودکان و نوجوانان در پی‌گیری‌های سه و شش‌ماهه بود. روش: طرح پژوهش از نوع طولی و آیندهنگر بود. 80 کودک و نوجوان بستری در بیمارستان روزبه با تشخیص اختلال دوقطبی نوع یک، بهصورت در دسترس وارد پژوهش شدند. ابزارهای پژوهش هنگام بستری و زمان ترخیص و دو دوره پیگیری سه و ششماهه در مورد آزمودنیها تکمیل شدند؛ پرسش‌نامه دادههای جمعیت‌شناختی، برنامه کودکان برای اختلالهای عاطفی و اسکیزوفرنیا، تشخیص کنونی و طولعمر (K-SADS-PL)، مقیاس نمره‌گذاری شیدایی یانگ (YMRS)، پرسش‌نامه افسردگی کودکان (CDI)، پرسش‌نامه افسردگی بک (BDI) و برداشت کلی بالینی (CGI). ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندمتغیری برای تحلیل داده‌‌ها بهکار رفت. یافته‌ها: شدت نشانه‌های شیدایی در پی‌گیری شش‌ماهه با پسربودن (01/0=p) و شدت شیدایی در بدو بستری (04/0=p) همبستگی مثبت داشت. میزان بازگشت در پی‌گیری شش‌ماهه با وجود روانپریشی در بدو بستری همبستگی مثبت (05/0>p) داشت. شدت کلی اختلال در ماه ششم با مدت زمانی که از شروع نخسیتن نشانه‌ها تا دریافت درمان روانپزشکی می‌گذشت ارتباط مثبت داشت (03/0=p). نتیجه‌گیری: برخی ویژگی‌های جمعیتشناختی و بالینی در پیش‌بینی سیر بیماری و پاسخ به درمان نقش دارند. 2 Objectives: This study aimed to evaluate the three and six month clinical and demographic outcome predictors (recurrence rate, the rate of hospitalization, severity of illness and recovery rates) in a group of children and adolescents with type I bipolar disorders. Method: The participants of this longitudinal and prospective study were 80 children and adolescents admitted in Roozbeh Hospital, Tehran, Iran with a diagnosis of type I bipolar disorder. Consecutive referrals were included in a prospective cohort. The participants were evaluated at admission, discharge, and follow-up at 3 and 6 months, using demographic questionnaire, Kiddie-Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia-Present and Lifetime Version-Persian Version (K-SADS-PL-PV), Young Mania Rating Scale (Y-MRS), Children Depression Inventory (CDI), Beck Depression Inventory (BDI), and Clinical Global Impression (CGI). The Pearson correlation coefficient and multivariate regressions were used for data analysis. Results: The 6-month follow-up showed that there was a positive correlation between the severity of mania with male gender (p=0.01) and the severity of mania at admission (p=0.04). The rate of recurrence at the 6-month follow-up was correlated (p=0.05, r=0.22) with psychosis at admission. The duration of untreated disorder (p=0.03) had a positive correlation with the severity of global impairment at the 6 month follow-up. Conclusion: This study confirms the role of some demographic and clinical features in predicting the course of disease and response to treatment. 128 137 2012/10/312012/11/212012/10/312012/10/312012/10/312012/10/31 1391/8/10 پرویز مولوی Parviz Molavi دانشیار دانشگاه علوم‌پزشکی اردبیل زهرا شهریور Zahra Shahrivar دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، بیمارستان روزبه. sharivar@sina.tums.ac.ir جواد محمودی قرائی Javad Mahmoodi Gharaee دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، بیمارستان روزبه سجاد بشرپور Sajjad Basharpoor دانشگاه محقق اردبیلی افشان شرقی Afshan Sharghi دانشگاه علوم‌پزشکی اردبیل فاطمه نیک‌پرور Fatemeh Nikparvar دانشگاه شهید بهشتی تهران bipolar disorder, child and adolescent, outcome, predictor اختلال دوقطبی، کودک و نوجوان، پیامد، پیشبینی، عوامل جمعیتشناختی، عوامل بالینی ## ##

کیفیت پژوهش‌های شیوع اختلال‌های روانپزشکی در ایران Quality of Studies on the Prevalence of Psychiatric Disorders in Iran 1 1 هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی کیفیت پژوهشهای انجام شده در زمینه شیوع اختلال‌های روانپزشکی در ایران بود. روش: پژوهش‌های انجامشده در زمینه شیوع کلی اختلال‌های روانپزشکی در جمعیت عمومی و جمعیت دانش‌آموزی بالای 15 سال ایران بر پایه جست‌وجو در بانک‌های اطلاعاتی PubMed،ISI WOS ، PsycINFO، CINAHL، Irandoc، EMBASE، IranPsych، IranMedex و SID و منابع غیرالکترونیکی مانند کتابچه‌های چکیده مقاله‌ها مورد بررسی قرار گرفت. شاخص‌های کیفیت پژوهشها در این مطالعه عبارت بودند از: توضیح دقیق پرسش‌های پژوهش، نمونهگیری تصادفی، معرفبودن نمونه پژوهش برای جامعه هدف، کاربرد روش اندازهگیری یکسان برای کل نمونه، کاربرد ابزارهای روا و پایا و تحلیل مناسب دادهها. یافته‌ها: از میان پژوهش‌های مربوط به شیوع کلی اختلال‌های روانپزشکی در کشور، تنها مواردی که نمونهگیری تصادفی داشتند (43 مورد)، در پژوهش حاضر بررسی شدند. از این تعداد، تنها در نزدیک 40 درصد پژوهش‌ها، ویژگی‌های نمونه مورد بررسی معرف ویژگی‌های جامعه هدف بود و در بیش از 25 درصد موارد، روایی و پایایی نسخه فارسی ابزارها بررسی یا گزارش نشده بود. درکل، نزدیک به یکسوم پژوهش‌ها از کیفیت مناسب (نمونهگیری تصادفی، کاربرد ابزارهای روا و پایا و نمونه معرف جامعه هدف) برخوردار بودند. نتیجه‌گیری: این پژوهش که بخشی از یک مرور نظام‌مند بود، هرچند تنها روی گروهی از پژوهش‌های شیوع اختلال‌های روانپزشکی در کشور انجام شد، نشانگر رعایتنشدن شاخص‌های مهم کیفی در بخش قابلتوجهی از پژوهش‌ها بود. پیشنهاد میشود در برنامه‌ریزیهای پژوهشی بهجای تأکید صرف بر افزایش کمی پژوهشها، سیاستهای مشخصی برای ارتقای کیفیت آنها در نظر گرفته شود. 2 Objectives: The aim of this research was to investigate the quality of studies on the prevalence of psychiatric disorders in Iran. Method: All studies on the prevalence of psychiatric disorders among Iraniangeneral population as well as school children over 15 were identified through searching several databases including PubMed, ISI WOS, PsychINFO, CINAHL, Irandoc, EMBASE, IranPsych, IranMedex, and Scientific Information Database as well as reference lists of the accessed documents, unpublished reports, conference proceedings and dissertations. The original studies, which contained an estimation of the prevalence of “any psychiatric disorder” (overall prevalence) among a sample of general population or high school students in the country were selected. A quality assessment checklist was developed based on the following criteria: accurate description of research questions, random sampling, representativeness of the study sample for a defined target population, using the same method of data collection for the entire sample, using valid and reliable tools, and proper analysis of the results. Results: The assessment was performed on those studies on the prevalence of any psychiatric disorder in the country that had used random sampling (43 studies). It showed that in only about 40% of the studies the sample was representative of the target population. In more than 25% of the studies, validity and reliability of the Persian translation of the instruments were not assessed or were not reported. In total, nearly a third of studies had acceptable quality (random sampling, application of valid and reliable tools, and sample representing the target population). Conclusion: Although this research - as part of a systematic review-was based only on a group of prevalence studies in psychiatric disorders, its findings indicated that a significant proportion of these studies are non-compliant with key quality measures. Instead of mere emphasis on increasing the number and quantity of studies, policy makers should employ strategies to improve research quality. 138 149 2012/10/312012/11/212012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/31 1391/8/10 ونداد شریفی Vandad Sharifi دانشگاه علوم‌پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران، vsharifi@tums.ac.ir بیتا مسگرپور Bita Mesgarpour دانشگاه پزشکی وین آناهیتا بصیرنیا Anahita Basirnia دانشگاه علوم‌پزشکی تهران معصومه امین‌اسماعیلی Masoomeh Amin-Esmaeeli مرکز تحقیقات ایدز دانشگاه علوم‌پزشکی تهران علی فرهودیان Ali Farhoudian استادیار دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، مرکز تحقیقات سوءمصرف و وابستگی به مواد همایون امینی Homayoun Amini دانشگاه علوم‌پزشکی تهران محمدرضا محمدی Mohmmad Reza Mohammadi دانشگاه علوم‌پزشکی تهران آفرین رحیمی‌موقر Afarin Rahimi-Movaghar دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، نیلوفر ثالثیان Niloofar Salesian خدمات بهداشتی ACT، رضا یوسفی نورایی Reza Yousefi-Nooraie دانشگاه مک‌مستر prevalence, epidemiology, mental disorders, Iran بررسی کیفیت، شیوع، همه‌گیرشناسی، اختلال‌های روانی، ایران ## ##

ویژگی‌های روان‌سنجی سیاهه خودمدیریتی درد (PSMC) در بیماران مبتلا به درد مزمن Psychometric characteristics of Pain Self-Management Checklist (PSMC) in Patients with Chronic Pain 1 1 هدف: بررسی ویژگی‌های روانسنجی سیاهه خودمدیریتی درد (PSMC) در بیماران مبتلا به درد مزمن، هدف پژوهش حاضر بود. روش: با کاربرد نمونهگیری در دسترس، 186 بیمار مبتلا به درد مزمن از دو شهر اردبیل (100 نفر) و تهران (86 نفر) مورد بررسی قرار گرفتند. 30 نفر دیگر نیز برای محاسبه پایایی بازآزمایی بررسی شدند. برای گردآوری دادهها افزون بر سیاهه خودمدیریتی درد (PSMC)، پرسش‌نامه ناتوانی جسمی (PDQ)، نسخه 21گویهای مقیاس افسردگی، اضطراب، استرس (DASS-21)، پرسشنامه چندوجهی درد (MPI) و پرسش‌نامه موردیابی درد مزمن بهکار رفت. برای ارزیابی روایی، همبستگی PSMC با سایر ابزارها بررسی و پایایی نیز به روش‌های آلفای کرونباخ و آزمون- بازآزمون محاسبه شد. یافته‌ها: PSMC با مهم‌ترین سازه‌های هم‌ابتلای درد (افسردگی، اضطراب، استرس و ناتوانی جسمی) همبستگی بالا داشت و بنابراین از اعتبار سازه مناسبی برخوردار بود. پایایی PSMC نیز به دو روش آلفای کرونباخ و آزمون- بازآزمون مناسب بود. نتیجهگیری: PSMC از ویژگیهای روانسنجی مناسب برای کاربرد در جمعیت ایرانی برخوردار است. 2 Objectives: The purpose of this research was to investigate the psychometric characteristics of Pain Self-Management Checklist (PSMC) in the population with chronic pain. Method: First, the checklist was administered to 186 patients with chronic pain, selected through random sampling in Tehran (n=86) and Ardebil (n=100). Then, test-retest reliability coefficient was evaluated with another 30 patients with chronic pain. In addition to the PSMC, some other checklists including Physical Disability Questionnaire (PDQ), Depression, Anxiety, Stress Scale (DASS-21), Multidimensional Pain Inventory (MPI), and chronic pain case-finding questionnaire were used for data collection. To validate the PSMC, its correlation with other instruments was investigated, and the reliability was calculated using Chronbach’s alpha and test-retest. Results: The results indicated that this checklist has high correlation with most important pain co-morbidity constructs (depression, anxiety, stress and physical disability). Therefore, it has appropriate construct validity. Moreover, the reliability of this checklist using Chronbach’s alpha and test-retest was appropriate. Conclusion: This study provides evidence for the advantage of using this checklist for Iranian patients. 150 156 2012/10/312012/11/212012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/31 1391/8/10 میلاد عابدی قلیچ‌قشلاقی Milad Abedi Ghelich Gheshlaghi دانشگاه شاهد. mld_abedi@yahoo.com محمدعلی اصغری‌مقدم Mohammad Ali Asghari-moghaddam دانشگاه شاهد مرضیه خلیل‌زاده پشتگل Marziye Khalilzade Poshtgol دانشگاه شاهد chronic pain, validity, reliability سیاهه خودمدیریتی درد، روایی، پایایی، درد مزمن ## ##

تأثیر راهبردهای شاکرانه بر عاطفه مثبت، شادکامی و خوش‌بینی Effect of Gratitude Strategies on Positive Affectivity, Happiness and Optimism 1 1 هدف: هدف پژوهش حاضر، پاسخگویی به این پرسش بود که آیا راهبردهای گوناگون شکرگزاری میتواند عاطفه مثبت، شادکامی و خوشبینی را در ایرانیانی که عاطفه مثبت پایینی دارند، فزونی بخشد؟ روش: در پژوهش شبهتجربی حاضر، با کاربرد طرح پیشآزمون- پس‌آزمون، ابتدا 636 آزمودنی از دانشگاههای شاهد، ولیعصر (عج) و علم و فرهنگ با روش نمونهگیری خوشهای انتخاب و سپس از میان آنان بر پایه نمره برش عاطفه مثبت پایین، 96 آزمودنی برگزیده شد، که در نهایت بر پایه رضایت به شرکت در پژوهش، 62 آزمودنیِ باقی‌مانده بهطور تصادفی در هفت گروه (راهبردهای شاکرانه و خنثی مربوط به سه الگوی امونس، سلیگمن و کلامی- عملی و یک گروه کنترل) جایگزین شدند و دستورالعملهای جداگانه را در پاکتهای مخصوص به خود دریافت کردند. دادهها با مقیاس عواطف مثبت و منفی (PANAS)، پرسشنامه شادکامی آکسفورد (OHQ) و آزمون جهتگیری زندگی (LOT) گردآوری شد. پس از اُفت آزمودنیها، دادههای مربوط به 50 آزمودنی با روشهای آماری کروسکالوالیس و U منویتنی تحلیل شدند. یافتهها: یافتهها نشانگر افزایش عاطفه مثبت در اثر راهبردهای شکرگزاری سلیگمن و کلامی- عملی (02/0=p) و افزایش شادکامی (04/0=p) در اثر هر سه راهبرد شاکرانه امونس، سلیگمن و کلامی- عملی بود. نتیجه‌گیری: یافتههای پژوهش حاضر بیانگر تأثیر بهکارگیری راهبردهای شکرگزاری بر گسترش عاطفه مثبت و شادکامی است. 2 Objectives: The aim of this study was to find out if gratitude can increase positive affectivity, happiness and optimism in Iranians with low positive affectivity. Method: In this quasi-experimental study, 636 students of three Iranian Universities (Shahed, Vliasr, and University of Sience and Culture) were chosen using pretest-posttest method. Then 96 low positive affect subjects were chosen. Finally, 62 subjects completed satisfaction form and were assigned randomly into seven groups (Gratitude and Neutral Strategies based on the Emmons, Seligman and Verbal-Action patterns, and a Control group), and received separate instructions in specific envelopes. The data required were collected Positive And Negative Affect Scale (PANAS), Oxford Happiness Questionnaire (OHQ), and Life Orientation Test (LOT). Then the data of 50 participants were analyzed with Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U statistical methods. Results: The results showed significant increase in positive affects by Seligman and V-A strategies (p=0.20), and increase in happiness by Emmons, Seligman and V-A strategies (p=0.04). Conclusion: The results confirmed the effect of the above three training strategies on the expansion of positive affectivity and happiness. 157 166 2012/10/312012/11/212012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/31 1391/8/10 زینب لشنی Zeynab Lashani دانشگاه شاهد. Lashani@shahed.ac.ir محمدرضا شعیری Mohammad Reza Shaeiri دانشگاه شاهد محمدعلی اصغری‌مقدم Mohammad Ali Asghari-Moghadam دانشگاه شاهد محمود گلزاری Mahmoud Golzari دانشگاه علامه طباطبایی affectivity, gratitude, happiness, optimism عاطفه، شکرگزاری، شادکامی، خوشبینی ## ##

خاطره‌ای از کربنات لیتیوم Letter to the Editor 1 1 در سال1356 که بنده به‌عنوان دستیار روانپزشکی در دانشگاه اصفهان شروع به‌کار کردم استفاده از لیتیوم بین روانپزشکان اصفهان که تعدادشان از انگشتان یک دست کمتر بود معمول نبود. آن روزها برای درمان فاز مانیا از هالوپریدول1 (سرنیس2)، کلرپرومازین3 (لارگاکتیل4)، پرفنازین5 (تریلافون6، فنتازین7) و الکتروشوک8 (ECT) استفاده می‌شد.تجویز والپروات سدیم9 و کاربامازپین10 هم معمول نبود. کتاب درسی ما آن روزها فریدمن-کاپلان11چاپ 1975 و سیناپس همان سال بود.کاپلان دومین چاپ خود را داشت.در سال1356 با تأسیس گروه روانپزشکی دانشگاه اصفهان که توسط اساتید متخصص از آمریکا اداره می‌شد، کربنات لیتیوم به‌عنوان داروی اصلی اختلالات خلقی که آن روزها اختلالات عاطفی12 گفته می‌شد، وارد کار بالینی در اصفهان شد.معدود روانپزشکان شهر به دلایل مختلف مثل عدم آشنایی با لیتیوم یا احتمالاً نگرانی از عوارض خطرناک مسمومیت با آن، از لیتیوم استفاده نمی‌کردند و کاربرد آن تقریباً به‌طور اختصاصی در دست تیم دانشگاه بود.پس از انقلاب اسلامی، استادان ما به‌تدریج به کشورهای خارجی مهاجرت کردند و گروه نوپای روانپزشکی اصفهان توسط آقای دکتر غلامحسین مبارکی و اینجانب در سخت‌ترین شرایط کاری (جنگ، نبود نیروی انسانی، نبود امکانات) و تهدید به انحلال گروه روانپزشکی توسط رئیس وقت دانشگاه اداره می‌شد.یکی از ده‌ها مشکلی که با آن روبه‌رو شدیم مسأله لیتیوم بود.داستان از این قرار بودکه به‌دلیل جنگ و تحریم و آغاز طرح ژنریک، واردات دارویی کشور به شدت کاهش یافت و ورود کربنات لیتیوم قطع شد. کربنات لیتیوم موجود در بازار ایران در آن روزها به‌نام پریادل13 بود که به شکل قرص‌های400 میلی‌گرمی از انگلستان وارد می‌شد. با نبود این دارو در بازار، درمان بیماران خلقی با اختلال جدی مواجه شد.آن روزها دکتر غلامحسین مبارکی مدیر گروه و بنده رئیس بخش روانپزشکی دانشگاه اصفهان، با خود اندیشیدیم که چگونه این معضل بزرگ را حل کنیم. پس از مدت‌ها مشورت با اساتید مختلف و اخذ نقطه‌نظرات، دست به‌کار شدیم. به دپارتمان شیمی دانشگاه اصفهان مراجعه کردیم که ببینیم از کجا می‌شود لیتیوم به‌دست آورد. ما را به کارخانه ذوب آهن معرفی کردند و شیمی‌دان‌های کارخانه به ما کربنات لیتیوم دادند. ما این ماده را به اساتید دانشکده داروسازی دانشگاه اصفهان تحویل دادیم و آنان کپسول‌های دست‌ساز کربنات لیتیوم300 میلی‌گرمی به ما پس دادند. با تهیه این کپسول‌ها خستگی ماه‌ها دوندگی و مذاکره برطرف شد و شیرینی این خاطره را هرگز فراموش نخواهم کرد.البته در عمل با یک مشکل جدی روبرو شدیم و آن این بود که چون کپسول‌ها با دست ونه با دستگاه پر می‌شد، بعضی بیشتر و بعضی کمتر از300 میلی‌گرم لیتیوم داشتند و این می‌توانست به عدم کنترل مناسب سطح خونی دارو بیانجامد و برای برخی بیماران کشنده باشد. با کنترل مکرر سطح خونی دارو و به‌کارگیری دوزاژ پایین‌تر این مسأله را نیز حل کردیم. 2 Letter to the Editor 167 167 2012/10/312012/11/212012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/312012/10/31 1391/8/10 سیدمهدی حسن‌زاده Seyed Mehdi Hassanzadeh دانشگاه علوم پزشکی تهران. smhk39@yahoo.ca خاطره،کربنات لیتیوم ## ##