هدف: با توجه به نقش موثر متغیرهای خانوادگی در پدیدآیی، تداوم و درمان اختلالهای روان­شناختی و ماهیت ارتباط آنها با اختلال کاربرد نابجای مواد و نظر به اهمیت این ارتباط در برنامه­ریزی­های درمانی و راهبردهای پیشگیری آن، بررسی حاضر انجام شده است. روش: در این پژوهش ویژگیهای خانوادگی و نقش این متغیرها در پدیدآیی اختلال مصرف مواد در 24 مرد معتاد به مواد مخدر که طی یک دوره دوساله به یک مطب خصوصی مراجعه کرده­اند، بررسی شده است. یافته­ها: این بررسی نشان داد که اختلالهای مصرف مواد با کیفیت روابط خانوادگی، فزون حمایتگری پدر و مادر و وضعیت اقتصادی – اجتماعی خانواده ارتباط دارند. همچنین آزمودنیهایی که با پدر و مادر هر دو زندگی می­کنند از نظر متغیرهای فزون حمایتگری مادر، سن شروع، نخستین تجربه-های مصرف مواد، سن اعتیاد به مواد و حرمت خود تفاوت معنی­داری با آزمودنیهایی داشته­اند که تنها با مادر خود زندگی می­کرده­اند. نتایج: براساس نتایج این پژوهش، تحمیل واقعی یا نمادین بارسنگین مسئولیتهای زندگی بر پسر به دلیل نبود پدر و وجود مادر فزون حمایتگر از یک سو و تقویت اعتماد به نفس (خود) کاذب وی به دلایل پیش گفته یا بر اثر موقعیت نسبتا ممتاز اقتصادی - اجتماعی پدر (خانواده) از سوی دیگر از ویژگیهای خانوادگی معتادان جوان به شمار می­رود.