fa نقش افتراقی کارکردهای اجرایی در تفکیک کودکان مبتلا به سندرم گسست‌شناختی و کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی روانپزشکی و روانشناسی Psychiatry and Psychology پژوهشي اصيل Original Research <strong>اهداف </strong>مطالعات اخیر، گروهی از کودکان دارای سندرم عدم مشارکت شناختی (CDS) را شناسایی کرده‌اند که علی‌رغم همبودی نشانگانی با اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی، نشانه شناسی ویژه خود را دارند. این همبودی موجب شده است اغلب برچسب تشخیصی ADHD بر مبتلایان آن گذاشته شود. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش افتراقی کارکردهای اجرایی در تفکیک کودکان مبتلا به سندرم گسست‌شناختی و کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی صورت گرفت.<br> <strong>مواد و روش ها</strong> این پژوهش باتوجه‌به اهداف از نوع کاربردی و با‌توجه‌به شیوه جمع‌آوری داده‌ها توصیفی‌مقطعی بود که در قالب طرح تابع تشخیص دوگروهی انجام شد. جامعه آماری پژوهش کلیه کودکان مبتلا به سندرم گسست‌شناختی و کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی شهرستان تبریز در سال تحصیلی 1402-1403 بودند. از جامعه‌های آماری مذکور، به شیوه هدفمند و با استفاده از مصاحبه بالینی ساختاریافته، پرسش‌نامه کندگامی شناختی و مقیاس درجه‌بندی رفتار کودکان نسبت به غربالگری 75 کودک واجد نشانه‌های سندرم گسست‌شناختی و 75 کودک مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی اقدام شد. درنهایت آزمون سیستم کارکردهای اجرایی به‌صورت انفرادی بر روی افراد نمونه اجرا گردید. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل ممیز در نرم‌افزار SPSS نسخه 24 استفاده شد.<br> <strong>یافته ها</strong> نتایج نشان داد با کمک کارکردهای اجرایی (توجه، سرعت پردازش، حافظه فعال و بازداری) می‌توان کودکان مبتلا به سندرم گسست‌شناختی را از کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی به‌طور معنادار تفکیک نمود. همچنین نرخ موفقیت تابع تشخیص در تفکیک دو گروه 92 درصد بود.<br> <strong>نتیجه گیری</strong> براساس نتایج به‌دست‌آمده می‌توان گفت کارکردهای اجرایی از توان ممیزی بالایی در تفکیک کودکان مبتلا به سندرم گسست‌شناختی و کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی برخوردار بوده و این امر لزوم توجه به کارکردهای اجرایی در گروه‌های مورد مطالعه را خاطرنشان می‌سازد. <strong>Objectives </strong>The aim of this study was to investigate the role of executive functions in differentiation between children with cognitive disengagement syndrome (CDS) and children with attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD).<br> <strong>Methods </strong>This is a descriptive cross-sectional study with a two-group discriminant function design. The study population consists of all children aged 8-12 years with CDS or ADHD, living in Tabriz, Iran, in 2023-2024. From this population, 75 children with CDS and 75 children with ADHD were selected by purposeful sampling method and using diagnostic tools including structured clinical interview, sluggish cognitive tempo scale (SCTS) and teacher and parent rating scale (SNAP-IV). After selecting the subjects, The Delis-Kaplan executive function system test was performed individually on each participant. For data analyses, discriminant analysis was performed in SPSS software, version 24.<br> <strong>Results </strong>There were significant differences between two groups in terms of attention (F=6.05; P=0.015), processing speed (F=20.5; P<0.001), working memory (F=137.22; P<0.001), and inhibition (F=39.13; P<0.001). Also, the success of the discriminant function in differentiation between children with CDS from ADHD children was 92%.<br> <strong>Conclusion </strong>The selected executive functions can differentiate between children with CDS and ADHD. This highlights the need to pay attention to executive functions in the studied groups. اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی, سندرم گسست‌شناختی, کارکردهای اجرایی Attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD), Cognitive disengagement syndrome (CDS), Executive functions 0 0 http://ijpcp.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3294-2&slc_lang=fa&sid=1 Elnaz Mohammadi الناز محمدی mohammadielnaz94@gmail.com 1800319475328460031420 1800319475328460031420 No Department of Clinical Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Abbas Bakhshipour Roudsari عباس بخشی پور رودسری bakhshipour@tabrizu.ac.ir 1800319475328460031421 1800319475328460031421 Yes Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Majid Mahmoud Alilou مجید محمود علیلو m-alilou@tabrizu.ac.ir 1800319475328460031422 1800319475328460031422 No Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Fatemeh Ranjbar فاطمه رنجبر Ranjbar.f@tbzmed.ac.ir 1800319475328460031423 1800319475328460031423 No Department of Psychiatry, Faculty of Medicine, Tabriz University of Medical Science, Tabriz, Iran. گروه روان‌پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.